.
Δωρεά ωαρίων

Δωρεά ωαρίων: όταν η εξωσωματική γονιμοποίηση δεν είναι αρκετή…..

Stacks Image 1340
Stacks Image 1344
Stacks Image 93
Λόγω της μη επίσημης καταγραφής των κύκλων εξωσωματικής που γίνονται στην Ελλάδα, δεν είναι γνωστή με ακρίβεια η συχνότητα της δωρεάς ωαρίων. Ωστόσο, οι περισσότερες εγκυμοσύνες με εξωσωματική σε γυναίκες πάνω από τα 40 έτη είναι αποτέλεσμα δωρεάς ωαρίων, καθώς το ποσοστό επίτευξης εγκυμοσύνης με εξωσωματική γονιμοποίηση, χρησιμοποιώντας τα ωάρια της ίδιας της γυναίκας, μειώνεται δραματικά μετά την ηλικία αυτή.
Γιατί τα ζευγάρια καταφεύγουν στη δωρεά ωαρίων για να πετύχουν εγκυμοσύνη?

Ο κύριος λόγος είναι η εξάντληση των ωαρίων στις ωοθήκες, που είτε υπολειτουργούν είτε έχει σταματήσει εντελώς η λειτουργία τους. Στην τελευταία περίπτωση, η γυναίκα παρουσιάζει πολύ υψηλές τιμές FSH, η περίοδος της έχει σταματήσει και η δωρεά ωαρίων είναι μονόδρομος για την επίτευξη εγκυμοσύνης.

Στην περίπτωση που οι ωοθήκες υπολειτουργούν, η γυναίκα παρουσιάζει υψηλές τιμές FSH και χαμηλές τιμές AMH, ωστόσο έχει ακόμα κύκλο και είναι εφικτή η εξωσωματική γονιμοποίηση με το ωάριο που βρίσκεται μέσα στο ωοθυλάκιο που αναπτύσσεται κάθε μήνα. Αυτό ονομάζεται φυσικός κύκλος εξωσωματικής γονιμοποίησης. Η διέγερση ωοθηκών στις γυναίκες αυτές δεν αυξάνει συνήθως τον αριθμό των ωαρίων ή οδηγεί στην λήψη πολύ μικρού αριθμού ωαρίων.

Το βασικό ερώτημα για το ζευγάρι, ωστόσο, δεν είναι αν είναι εφικτή η προσπάθεια εξωσωματικής γονιμοποίησης, αλλά πόσο είναι πιθανόν αυτή να οδηγήσει σε εγκυμοσύνη.

Από την άλλη πλευρά, οι επιλογές ενός ζευγαριού με μια συγκεκριμένη πιθανότητα εγκυμοσύνης μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικές από αυτές ενός άλλου ζευγαριού με την ίδια πιθανότητα εγκυμοσύνης.

Για παράδειγμα, αν η
πιθανότητα εγκυμοσύνης εκτιμηθεί στο 5%, ένα ζευγάρι μπορεί να θεωρήσει μη ρεαλιστική επιλογή το να ξεκινήσει ή να συνεχίσει προσπάθειες εξωσωματικής με αυτήν τη πιθανότητα και έτσι να προτιμήσει τη δωρεά ωαρίων. Αντίθετα, ένα άλλο ζευγάρι μπορεί να εστιασθεί στο ότι είναι ακόμα πιθανό (5%) να πετύχει εγκυμοσύνη με δικό του γενετικό υλικό και να συνεχίσει την προσπάθεια του χωρίς να καταφύγει σε δωρεά ωαρίων.

Η απόφαση για δωρεά ωαρίων ή για περαιτέρω προσπάθειες εξωσωματικής σε γυναίκες που οι ωοθήκες τους υπολειτουργούν εξαρτάται κυρίως από το πόσο το ζευγάρι θέλει και μπορεί να εκμεταλλευτεί τις όποιες μικρές πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης έχει ακόμα με δικό του γενετικό υλικό.

Τα περισσότερα ζευγάρια σταματούν την προσπάθεια επίτευξης εγκυμοσύνης με δικό τους γενετικό υλικό, όταν η προοπτική επίτευξης εγκυμοσύνης είναι πολύ μικρή, για λόγους ψυχολογικούς, για λόγους σωματικής καταπόνησης από τους επαναλαμβανόμενους αποτυχημένους κύκλους, για λόγους οικονομικούς, αλλά και για λόγους οικογενειακού προγραμματισμού.

Δεν πρέπει να υποτιμάται το γεγονός ότι οι αντοχές ενός ζευγαριού για την ανατροφή ενός παιδιού, όταν η σύλληψη συμβεί μετά από πολλαπλές προσπάθειες σε προχωρημένη ηλικία των γονέων, είναι μειωμένες, ενώ οι επιπλοκές κατά την κύηση είναι πιο συχνές σε μεγαλύτερης ηλικίας γυναίκες.

Γιατί είναι δύσκολη η επίτευξη εγκυμοσύνης μετά την ηλικία των 40 ετών?

Είναι προφανές ότι από λιγότερα ωάρια, θα προκύψουν λιγότερα έμβρυα και έτσι η πιθανότητα να επιλεγούν και να μεταφερθούν στην μήτρα της γυναίκας καλής ποιότητας έμβρυα είναι πολύ μικρή. Πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι τα περισσότερα έμβρυα που δημιουργούνται σε γυναίκες προχωρημένης αναπαραγωγικής ηλικίας παρουσιάζουν
χρωμοσωμικές ανωμαλίες και δεν οδηγούν σε επίτευξη εγκυμοσύνης.

Πως εξηγείται το γεγονός ότι πολλές γυναίκες μένουν έγκυες με εξωσωματική σε προχωρημένη ηλικία?

Η επιλογή ενός ζευγαριού να πετύχει εγκυμοσύνη με δωρεά ωαρίων είναι μια εντελώς προσωπική απόφαση, που τα ζευγάρια δεν μοιράζονται συνήθως με φιλικά τους πρόσωπα, σε αντίθεση με την προσπάθεια σύλληψης με την τυπική μέθοδο της εξωσωματικής γονιμοποίησης που η συζήτηση της δεν αποτελεί πλέον ταμπού.

Έτσι η επίτευξη εγκυμοσύνης με δωρεά ωαρίων, στο περιβάλλον του ζευγαριού, φαίνεται να είναι αποτέλεσμα της επιμονής του ή των ικανοτήτων του ιατρού, ενώ η αλήθεια είναι πολύ πιο απλή και διαφορετική.

Η παρανόηση αυτή, ότι δηλαδή η εξωσωματική γονιμοποίηση με γενετικό υλικό του ζευγαριού, αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τα προβλήματα υπογονιμότητας που οφείλονται στη προχωρημένη ηλικία της μητέρας μπορεί να οδηγήσει σε αναβολή της προσπάθειας για σύλληψη και σε απώλεια πολύτιμου χρόνου, κατά τον οποίο η επίτευξη εγκυμοσύνης είναι ίσως ακόμα εφικτή χωρίς δωρεά ωαρίων.

Πως μπορεί να πραγματοποιηθεί η δωρεά ωαρίων?

Η δωρεά ωαρίων, ανάλογα με την προέλευση των ωαρίων, μπορεί να είναι: επώνυμη (η λήπτρια παίρνει ωάρια από μια γνωστή σε αυτήν δότρια) ή ανώνυμη (η λήπτρια δεν γνωρίζει την δότρια των ωαρίων). Στην Ελλάδα, επιτρέπεται από την νομοθεσία μόνο η ανώνυμη δωρεά ωαρίων.

Ποιό είναι το ποσοστό επιτυχίας της δωρεάς ωαρίων?

Εάν η δωρεά ωαρίων, γίνει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις (νεαρή δότρια, δωρεά οκτώ η περισσότερων ωαρίων) τα ποσοστά επίτευξης εγκυμοσύνης που αναφέρονται στην διεθνή βιβλιογραφία προσεγγίζουν το 50% στις μεγαλύτερες δημοσιευμένες σειρές.

Η δότρια πληρώνεται για την διαδικασία της δωρεάς?

Ο νόμος της αναπαραγωγής στη χώρα μας προβλέπει συγκεκριμένη αποζημίωση για την δότρια ωαρίων.
Stacks Image 291

Δωρεά ωαρίων ή συνέχιση των προσπαθειών με κλασική εξωσωματική με τα ωάρια της συζύγου?

Η επιλογή σε αυτό το τυπικό και δυστυχώς συχνό δίλημμα είναι αποκλειστικά του ζευγαριού. Ο ρόλος του ιατρού είναι να παρουσιάσει τα δεδομένα για το συγκριμένο ζευγάρι με απόλυτη σαφήνεια και αλήθεια και να διατυπώσει την γνώμη του. Είναι πολύ συχνό ζευγάρια με τα ίδια δεδομένα να παίρνουν διαφορετικές αποφάσεις που, ωστόσο, είναι οι σωστές για τα συγκεκριμένα ζευγάρια.

Αυτό που πρέπει να γίνει απόλυτα σαφές στο ζευγάρι είναι ότι η επίτευξη εγκυμοσύνης με δωρεά ωαρίων δεν εξαρτάται από την ηλικία της λήπτριας αλλά από αυτήν της δότριας, Επομένως, η επιτυχία της δωρεάς ωαρίων είναι η ίδια είτε το ζευγάρι αποφασίσει να την επιχειρήσει την στιγμή που τίθεται η ένδειξη για δωρεά ωαρίων ή, για παράδειγμα, 1-2 χρόνια αργότερα. Η απόφαση για το πότε θα γίνει δωρεά ωαρίων, εάν το ζευγάρι το επιλέξει, δεν είναι πιεστική για το ζευγάρι, με εξαίρεση τα θέματα οικογενειακού προγραμματισμού και της αυξημένης συχνότητας προβλημάτων σε εγκυμοσύνη που παρατηρούνται σε γυναίκες προχωρημένης αναπαραγωγικής ηλικίας.

Αντίθετα, αν το ζευγάρι δεν επιλέξει τη δωρεά ωαρίων ως την κατάλληλη λύση για αυτό αλλά επιλέξει να ξεκινήσει ή να συνεχίσει προσπάθειες εξωσωματικής με ωάρια από τη σύζυγο, οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να γίνουν άμεσα. Ο χρόνος, δυστυχώς, δεν είναι σύμμαχος στην περίπτωση αυτή και η καθυστέρηση είναι βέβαιο ότι μειώνει την ήδη πολύ χαμηλή πιθανότητα εγκυμοσύνης.
Stacks Image 464
Δωρεά ωαρίων ή υιοθεσία?

Αν και η απάντηση στο δίλημμα αυτό δεν δίδεται συνήθως σε ιατρική βάση, είναι γεγονός ότι η υιοθεσία μπορεί να προσφέρει αγάπη και οικογενειακό περιβάλλον σε ένα παιδί που ήδη υπάρχει. Με αυτήν την έννοια είναι λιγότερο εγωιστική επιλογή από την δωρεά ωαρίων, κατά την οποία δημιουργείται μια νέα ζωή. Δυστυχώς όμως, η υιοθεσία συνδέεται με πολλές πρακτικές δυσκολίες που μπορούν να αποτρέψουν ένα ζευγάρι από την πραγματοποίηση της.
Από την άλλη πλευρά, η δωρεά ωαρίων θα επιτρέψει στο ζευγάρι να νιώσει την χαρά της κυοφορίας και στο παιδί να ενσωματωθεί πιο ομαλά στην μελλοντική του οικογένεια, ενώ το ποσοστό επιτυχίας της μεθόδου είναι πολύ υψηλό.

Είναι απλή απόφαση η δωρεά ωαρίων?

Τις περισσότερες φορές όχι. Το ζευγάρι μπορεί να το απασχολούν, πέρα από τις καθαρώς ιατρικές πλευρές της δωρεάς ωαρίων, φιλοσοφικά ή και θρησκευτικά ζητήματα που μπορεί να συνδέονται με τη μέθοδο αυτή. Σε πολλές περιπτώσεις τα ζευγάρια ζητούν ψυχολογική υποστήριξη που πρέπει να τους παρέχεται από εξειδικευμένους ψυχολόγους.

Πως επιλέγεται η δότρια ωαρίων?

Η δότρια ωαρίων πρέπει να ταιριάζει φαινοτυπικά με τη λήπτρια και να κάνει την διαδικασία με την θέληση της, ιδανικά, έχοντας συναίσθηση της προσφοράς που κάνει σε ένα υπογόνιμο ζευγάρι. Η δότρια υποβάλλεται στις ίδιες εξετάσεις που υποβάλλεται κάθε γυναίκα που κάνει εξωσωματική γονιμοποίηση και επιπλέον σε γενετικές εξετάσεις που συνήθως δεν γίνονται στην τυπική γυναίκα που κάνει εξωσωματική.
Επιτρέπεται η δωρεά ωαρίων στην Ευρώπη?

Η δωρεά ωαρίων επιτρέπεται στην χώρα μας, σύμφωνα με τον νόμο 3305/2005 που ρυθμίζει την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Ωστόσο, η νομοθεσία για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή διαφέρει από χώρα σε χώρα.

Σε χώρες όπως η Ιταλία, για παράδειγμα, η δωρεά ωαρίων δεν επιτρέπεται. Σε άλλες χώρες όπως το Βέλγιο, ή η Ισπανία η νομοθεσία διευκολύνει την δωρεά ωαρίων.

Ένα από τα πιο σύγχρονα φαινόμενα στην Ευρώπη, το οποίο συνδέεται με την δωρεά ωαρίων, αλλά όχι μόνο με αυτήν, είναι αυτό του αναπαραγωγικού τουρισμού. Τα ζευγάρια, δηλαδή, αναγκάζονται να ταξιδεύουν ανά την Ευρώπη για να υποβληθούν στην μέθοδο υποβοηθούμενης αναπαραγωγής που επιθυμούν και που δεν επιτρέπεται από την νομοθεσία της χώρας τους.

Στην Ελλάδα, το φαινόμενο αυτό είναι πολύ περιορισμένο γιατί η νομοθεσία που διέπει την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή είναι αρκετά φιλελεύθερη.

Πως θα μπορούσε να αποφευχθεί η ανάγκη για δωρεά ωαρίων?

Αυτό είναι εφικτό με την ενημέρωση των γυναικών σε νεαρή ηλικία για το πεπερασμένο του αριθμού των ωαρίων που υπάρχουν στις ωοθήκες τους και την ανάγκη ολοκλήρωσης της οικογένειας τους όσο το δυνατό νωρίτερα στη αναπαραγωγική τους ηλικία, με τον προληπτικό έλεγχο του ωοθηκικού δυναμικού τους (υπερηχογραφικό και ορμονικό) και σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει σύντροφος και η γυναίκα ξεπερνάει τα 35 έτη, με κατάψυξη ωαρίων για μελλοντική τους χρήση.
Ο Στρατής Κολυμπιανάκης είναι Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας και Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, Νοσοκομείο Παπαγεωργίου).

Ασχολείται αποκλειστικά με την αντιμετώπιση προβλημάτων υπογονιμότητας στη
Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής της Α' Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου και στην Μονάδα Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Βιογένεσις.
.


.